Lokomotif, demiryolu üzerinde trenleri çeken, buharla, ya da elektrikle işleyen tekerlekli, büyük bir makinedir. Bugün kullanılmakta olan lokomotifler başlıca dört çeşittir. Bunlar buharlı lokomotifler, elektrikle işleyen lokomotifler, diesel-elektrik lokomotifleri ve türbinli lokomotiflerdir.

Lokomotif, bugünkü şeklini buluncaya kadar çeşitli biçimler almış, birçok denemelerden geçmiştir. İlk lokomotifler ancak hafif, az sayıdaki vagonları çekebilecek güçteydi. Bugün kullanılmakta olan lokomotifler, yetmiş beş, yüz, hatta gerekirse daha da çok vagon çekebilirler, ilk lokomotiflerin ağırlıkları da 1-6 ton arasındaydı. Bugünkü lokomotifler, 100-500 ton arasında dev makinelerdir. Günümüzde kullanılan lokomotiflerin çoğu buharla işleyen   çeşittendir.  Zamanla  bunların yerini  diesel-elektrik  lokomotifleri almaktadır.